{"id":1550,"date":"2013-09-03T18:44:34","date_gmt":"2013-09-03T16:44:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tvk-gaj.pl\/~gajonline\/?p=1550"},"modified":"2013-09-03T19:48:31","modified_gmt":"2013-09-03T17:48:31","slug":"tajemnicze-wzgorze-czyli-historia-tzw-wysypu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/?p=1550","title":{"rendered":"Tajemnicze wzg\u00f3rze, czyli historia tzw. „Wysypu”"},"content":{"rendered":"

Wzg\u00f3rze Gajowe…<\/p>\n

\n
<\/div>\n
Wzg\u00f3rze Gajowe przez mieszka\u0144c\u00f3w osiedla Gaj i okolic zwane popularnie „wysypem” lub po prostu „g\u00f3rk\u0105” znajduje si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci tego osiedla, przy ulicy Bardzkiej. Wzg\u00f3rze to jest ulubionym miejscem spacer\u00f3w a ostatnio tak\u017ce grillowania mieszka\u0144c\u00f3w pobliskiego blokowiska. Zim\u0105 droga prowadz\u0105ca na wzg\u00f3rze jest miejscem, na kt\u00f3rym dzieci zje\u017cd\u017caj\u0105 na sankach. P\u0142aski kopiec o powierzchni oko\u0142o o\u015bmiu hektar\u00f3w jest widoczny z daleka dla jad\u0105cych do Wroc\u0142awia od strony Strzelina lub \u017b\u00f3rawiny. G\u00f3rka ta by\u0142a kiedy\u015b wysypiskiem gruzu, a p\u00f3\u017aniej \u015bmieci. Od kilkunastu lat co jaki\u015b czas powraca temat urz\u0105dzenia tu ca\u0142orocznego stoku narciarskiego, ale jako\u015b do tej pory nic si\u0119 w tej sprawie nie ruszy\u0142o i „wysyp” ca\u0142y czas jest zielonym wzg\u00f3rzem poro\u015bni\u0119tym traw\u0105 i krzakami.<\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Wzg\u00f3rze Gajowe od strony ulicy Bardzkiej<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
<\/div>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Widok od strony zachodniej<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Wzg\u00f3rze Gajowe widziane z drogi do Strzelina<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n

Wysoko\u015b\u0107 bezwzgl\u0119dna wzg\u00f3rza wed\u0142ug mapy topograficznej w skali 1:10000 wynosi 145 m n.p.m., nale\u017cy jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 fakt, \u017ce kilka lat temu dosypano jeszcze jedn\u0105 parti\u0119 gruzu i wzg\u00f3rze nieco uros\u0142o. Na szczycie znajduje si\u0119 nawet punkt pomiarowy, jednak jak do tej pory nie uda\u0142o mi si\u0119 ustali\u0107 jak\u0105 wysoko\u015b\u0107 tam zmierzono. Wysoko\u015b\u0107 wzgl\u0119dna wzg\u00f3rza to z kolei oko\u0142o 15-20 metr\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\"\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Miejsce w kt\u00f3rym usypano Wzg\u00f3rze Gajowe te\u017c ma swoj\u0105 histori\u0119. Na d\u0142ugo przed tym, jak zacz\u0119to zwozi\u0107 tu gruz i \u015bmieci dzia\u0142a\u0142y tu zak\u0142ady chemiczne „Silesia” produkuj\u0105ce min. nawozy sztuczne. Fabryka ta by\u0142a ca\u0142kiem sporym zak\u0142adem, sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z kilkunastu r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci budynk\u00f3w, posiada\u0142a tak\u017ce swoj\u0105 bocznic\u0119 kolejow\u0105, po\u0142\u0105czon\u0105 z lini\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do \u015awidnicy. „Silesi\u0119” zamkni\u0119to na pocz\u0105tku lat trzydziestych, dzi\u015b jedyn\u0105 po niej pozosta\u0142o\u015bci\u0105 jest ceglany domek na rogu ulic Dzia\u0142kowej i Bardzkiej.Po zamkni\u0119ciu fabryki wiosn\u0105 roku 1933, tu\u017c po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy, na jej terenie zorganizowano jeden z pierwszych w Niemczech oboz\u00f3w koncentracyjnych –\u00a0KZ D\u00fcrrgoy.\u00a0<\/i>Za\u0142o\u017cycielem tego obozu by\u0142 dow\u00f3dca SA i policji we Wroc\u0142awiu Edmund Heines, okrutny sadysta b\u0119d\u0105cy postrachem mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Wi\u0119\u017aniami obozu byli przeciwnicy polityczni nazist\u00f3w, trafiali oni tu bez \u017cadnych wyrok\u00f3w wytypowani osobi\u015bcie przez samego Heinesa. Byli w\u015br\u00f3d nich min.\u00a0Paul L\u00f6be – socjaldemokrata, by\u0142y przewodnicz\u0105cy Reichstagu, Karl Mache – by\u0142y burmistrz oraz by\u0142y nadprezydent Dolnego \u015al\u0105ska Hermann L\u00fcdemann. Wi\u0119\u017aniowie byli poddawani rozmaitym torturom wymy\u015blanym nieustannie przez dozoruj\u0105cych ich SA-mann\u00f3w. Podobno po Wroc\u0142awiu kr\u0105\u017cy\u0142o w tym czasie powiedzenie, kt\u00f3re na polski mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 tak:\u00a0Bym milcza\u0142, Bo\u017ce si\u0142 dodaj, \u017cebym si\u0119 nie dosta\u0142 na Tarnogaj.\u00a0<\/i>Z\u0142a s\u0142awa o obozie i warunkach w nim panuj\u0105cych dotar\u0142a nawet za granice Niemiec. 10 sierpnia tego samego roku w\u0142adze nazistowskie zlikwidowa\u0142y ob\u00f3z, a wi\u0119\u017ani\u00f3w przewieziono do innych oboz\u00f3w na terenie Niemiec. Koniec Heinesa nadszed\u0142 nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, zosta\u0142 zabity w czasie „nocy d\u0142ugich no\u017cy” w roku 1934. Po likwidacji obozu w dawnych pomieszczeniach pofabrycznych i barakach urz\u0105dzono schronisko dla bezdomnych.Jak ju\u017c wcze\u015bniej zosta\u0142o wspomniane, w ci\u0105gu minionego dziesi\u0119ciolecia\u00a0 planowano urz\u0105dzi\u0107 tu o\u015brodek sport\u00f3w zimowych ze stokiem narciarskim, co ciekawe nie jest to pomys\u0142 nowy. Ju\u017c w roku 1941 powsta\u0142 projekt utworzenia w tym miejscu wielofunkcyjnego o\u015brodka sportowego, w miejscu dawnych zabudowa\u0144 pofabrycznych Niemcy planowali usypa\u0107 wzg\u00f3rze o wysoko\u015bci ponad 33 m (wierzcho\u0142ek mia\u0142 mie\u0107 wysoko\u015b\u0107 bezwzgl\u0119dn\u0105 159 m n.p.m.). Ze wzg\u00f3rza, kt\u00f3re mia\u0142 si\u0119 nazywa\u0107\u00a0Silesia-H\u00fcgel<\/i>\u00a0w kierunku p\u00f3\u0142nocnym mia\u0142 rozci\u0105ga\u0107 si\u0119 stok narciarski o d\u0142ugo\u015bci 230 m i szeroko\u015bci 80 m. Od zachodu planowano usypanie toru saneczkowego o d\u0142ugo\u015bci 330 m, natomiast od strony ulicy Bardzkiej, czyli od wschodu mia\u0142a powsta\u0107 skocznia narciarska. Ca\u0142o\u015b\u0107 kompleksu sportowego mia\u0142 uzupe\u0142nia\u0107 stadion z boiskiem pi\u0142karskim i trybun\u0105. Projekt ten jednak nie doczeka\u0142 si\u0119 realizacji, chyba g\u0142\u00f3wnie z powodu wojny i braku \u015brodk\u00f3w na realizacj\u0119 tego typu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107.Po wojnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 zrujnowanych zabudowa\u0144 dawnej fabryki rozebrano i w roku 1948 decyzj\u0105 w\u0142adz miejskich urz\u0105dzono na wyr\u00f3wnanym terenie jedno z trzech miejsc zbi\u00f3rki gruzu wywo\u017conego ze zniszczonych dzielnic Wroc\u0142awia. Kilka lat p\u00f3\u017aniej wysypisko gruzu przekszta\u0142cono w wysypisko \u015bmieci. Wysypisko by\u0142o eksploatowane do po\u0142owy lat siedemdziesi\u0105tych, ilo\u015b\u0107 odpad\u00f3w produkowanych przez wroc\u0142awian spowodowa\u0142a, \u017ce uros\u0142o ono do ca\u0142kiem sporych rozmiar\u00f3w i trzeba by\u0142o szuka\u0107 miejsca na nowe sk\u0142adowisko w innych cz\u0119\u015bciach miasta. Wysypisko przy ul. Bardzkiej mia\u0142o te\u017c ciekawy epizod filmowy w roku 1958, jak m\u00f3wi\u0105 niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy okolicznych dom\u00f3w to tu Andrzej Wajda nakr\u0119ci\u0142 ostatni\u0105 scen\u0119 do jednego z najwa\u017cniejszych film\u00f3w w jego karierze – „Popio\u0142u i diamentu” scen\u0119, w kt\u00f3rej grany przez Zbyszka Cybulskiego Maciek Che\u0142micki umiera w wyniku postrza\u0142u na stercie \u015bmieci. Po zamkni\u0119ciu wysypiska posypano je warstw\u0105 ziemi i wkr\u00f3tce pokry\u0142o si\u0119 ono zieleni\u0105. W latach osiemdziesi\u0105tych pas\u0142o si\u0119 tutaj du\u017ce stado owiec nale\u017c\u0105ce do rodziny greckich imigrant\u00f3w. Dawne wysypisko nie zosta\u0142o jednak po zamkni\u0119ciu zrekultywowane, o czym \u015bwiadcz\u0105 badania wykonane w roku 2006, wykaza\u0142y one, \u017ce pod powierzchnia gruntu wci\u0105\u017c zalegaj\u0105 niebezpieczne gazy powstaj\u0105ce w wyniku rozk\u0142adu odpadk\u00f3w. Ostatnim „wydarzeniem” w historii Wzg\u00f3rza Gajowego by\u0142o zwo\u017cenie gruzu wydobywanego z innego dawnego gruzowiska – Wzg\u00f3rza Andersa przy ul. Kamiennej. Gruz wywo\u017cono stamt\u0105d ze wzgl\u0119du na plany budowy aquaparku. W ten spos\u00f3b „wysyp” ur\u00f3s\u0142, jak ju\u017c zosta\u0142o na wst\u0119pie wspomniane, o kilka kolejnych metr\u00f3w.Pod koniec XX wieku wzg\u00f3rzem zainteresowali si\u0119 wroc\u0142awscy entomolodzy, dokonali tu wielu ciekawych odkry\u0107. Stwierdzono min. wyst\u0119powanie sze\u015bciu rzadkich w Polsce gatunk\u00f3w chrz\u0105szczy, w\u015br\u00f3d nich\u00a0Melanophthalma maura<\/i>jest pierwszym stanowiskiem tego gatunku w Polsce,\u00a0Bruchus brachialis<\/i>drugim, z kolei dla\u00a0Bruchus martinezi<\/i>\u00a0stanowisko to jest potwierdzeniem wyst\u0119powania tego chrz\u0105szcza w kraju,\u00a0Bruchus affinis<\/i>\u00a0znaleziony zosta\u0142 na Dolnym \u015al\u0105sku po raz pierwszy od XIX wieku, a dla\u00a0gatunku Spermophagus calystegiae<\/i>\u00a0jest to jedyne miejsce wyst\u0119powania na Dolnym \u015al\u0105sku. Opr\u00f3cz chrz\u0105szczy odkryto te\u017c gatunek paj\u0105ka:\u00a0Zodarion rubidum<\/i>, nieznanego do tej pory w Polsce.\u00a0<\/i>Zatem dawna g\u00f3ra \u015bmieci i gruzu ma ca\u0142kiem du\u017ce znaczenie przyrodnicze, a niekt\u00f3rzy naukowcy postuluj\u0105 obj\u0119cie jej ochrona prawn\u0105.<\/p>\n
A to kilka zdj\u0119\u0107 ze szczytu wzg\u00f3rza i dr\u00f3g do niego prowadz\u0105cych:<\/div>\n
<\/div>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Wej\u015bcie od strony p\u00f3\u0142nocnej<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
To samo wej\u015bcie w jesiennej mgle<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Podej\u015bcie od po\u0142udnia zim\u0105<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Na szczycie<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Na szczycie<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Na szczycie – widok w kierunku po\u0142udniowym<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Szczyt wzg\u00f3rza<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
\"\"\"\"<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Wzg\u00f3rze Gajowe jest doskona\u0142ym punktem widokowym we Wroc\u0142awiu, jednym z lepszych we Wroc\u0142awiu pomimo niezbyt imponuj\u0105cej wysoko\u015bci. Szczeg\u00f3lnie ciekawa jest panorama po\u0142udniowych przedmie\u015b\u0107 Wroc\u0142awia i w dalszej perspektywie Przedg\u00f3rza Sudeckiego i Sudet\u00f3w. Prawie w ka\u017cdy pogodny dzie\u0144 mo\u017cna podziwia\u0107 st\u0105d Masyw \u015al\u0119\u017cy i G\u00f3ry Sowie, a przy odpowiednich warunkach tak\u017ce inne partie g\u00f3r\u00a0 \u0142\u0105cznie z Karkonoszami i Masywem \u015anie\u017cnika, a niekiedy nawet i Jesionikami.<\/p>\n
Poni\u017cej niekt\u00f3re partie Sudet\u00f3w sfotografowane przeze mnie podczas moich wizyt na wzg\u00f3rzu<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Masyw \u015al\u0119\u017cy widziany ze szczytu wzg\u00f3rza<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
<\/div>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Widok Raduni a ponad ni\u0105 w tle Wielka Sowa z wie\u017c\u0105 widokow\u0105<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
<\/div>\n
\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Che\u0142miec i G\u00f3ry Wa\u0142brzyskie<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Masyw \u015anie\u017cnika<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Fragment panoramy Karkonoszy ze \u015anie\u017ck\u0105<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
<\/div>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
Wieczorny widok w kierunku \u015al\u0119\u017cy<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
<\/div>\n

 <\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n
\n\t\t\t\t\t

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/span><\/span><\/h3>\n\t\t\t\t\t
\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/przewodnik-wroclawski.blogspot.com\/2012\/05\/wzgorze-gajowe.html Autor: Przewodnik wroc\u0142awski<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wzg\u00f3rze Gajowe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1555,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99],"tags":[],"class_list":["post-1550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1550"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2011,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1550\/revisions\/2011"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/online.tvk-gaj.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}